Śladami Jana Pawła II – Kraków i Małopolska

Karol Wojtyła był związany z Krakowem przez 40 lat — od przyjazdu na studia w 1938 r. do wyboru na papieża w 1978 r. Śladów jego obecności jest w Krakowie i Małopolsce tak wiele, że powstały całe papieskie szlaki: miejski szlak „Ścieżkami Jana Pawła II”, Szlak Karola Wojtyły w Wadowicach czy Małopolski Szlak Papieski w Beskidach. W tym artykule zebraliśmy najważniejsze miejsca związane z jego życiem – gdzie mieszkał, pracował, modlił się i do których wracał jako papież.

Pomnik Jana Pawła II w Wadowicach, Fot. Vadym Logosh / Krakow1.pl

Stare Miasto i Wawel

Pałac Arcybiskupów Krakowskich i Okno Papieskie

ul. Franciszkańska 3

Najbardziej znane papieskie miejsce w Krakowie. W kaplicy pałacu Karol Wojtyła przyjął święcenia kapłańskie 1 listopada 1946 r., a w ostatnich miesiącach okupacji ukrywał się tu z klerykami tajnego seminarium. Jako metropolita mieszkał w pałacu aż do wyboru na papieża w 1978 r. Podczas pielgrzymek wracał tu i z „Okna Papieskiego” rozmawiał wieczorami z młodzieżą, a dziś na dziedzińcu stoi pomnik papieża.

Bazylika Franciszkanów

pl. Wszystkich Świętych 5

Kościół naprzeciwko Pałacu Biskupiego, bliski Wojtyle od czasów studenckich. Jako papież był tu 9 czerwca 1979 r. – spotkał się z chorymi i wysłuchał prawykonania „Beatus Vir” Henryka Mikołaja Góreckiego. Warto zajrzeć także dla secesyjnych polichromii i witraży Stanisława Wyspiańskiego.

Bazylika Dominikanów

ul. Stolarska 12

Karol Wojtyła często modlił się tu przy grobie św. Jacka Odrowąża, założyciela krakowskiego klasztoru dominikanów. Jako papież modlił się w bazylice 16 czerwca 1999 r. Podczas ostatniej pielgrzymki do Polski, 17 sierpnia 2002 r., spotkał się z dominikanami przy zbiegu ulic Franciszkańskiej i Grodzkiej.

Bazylika Mariacka

pl. Mariacki 5

Jako młody ksiądz Wojtyła regularnie odprawiał tu msze, głosił kazania i spowiadał w kaplicy z obrazem Matki Boskiej Ostrobramskiej w nawie południowej. Jako papież odwiedził bazylikę trzykrotnie: w 1979, 1991 i 1999 r. Po zamachu na papieża, 17 maja 1981 r., z Błoń pod Mariacki przeszedł studencki Biały Marsz, w którym wzięło udział około pół miliona osób.

Kolegiata św. Anny

ul. św. Anny 11

Kościół akademicki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wojtyła często modlił się tu przy relikwiach św. Jana Kantego, XV-wiecznego profesora Akademii Krakowskiej, którego stawiał za wzór naukowcom i studentom. Barokowe wnętrze to jedno z najpiękniejszych w Krakowie.

Uniwersytet Jagielloński i Wyższe Seminarium Duchowne

ul. Gołębia 24 (Collegium Novum) i ul. Podzamcze 8

W 1938 r. Wojtyła rozpoczął na UJ studia polonistyczne, przerwane przez wojnę. W czasie okupacji wstąpił do tajnego seminarium i studiował na konspiracyjnym Wydziale Teologicznym UJ, a w 1953 r. habilitował się na tym wydziale. Budynek seminarium przy Podzamczu, tuż pod Wawelem, to miejsce jego powojennej formacji kapłańskiej.

Muzeum Archidiecezjalne

ul. Kanonicza 19–21

W latach 1951–1958 ksiądz Wojtyła mieszkał w kamienicy pod numerem 19, a w latach 1958–1967, jako biskup pomocniczy, a następnie arcybiskup krakowski – pod numerem 21. Dziś działa tu muzeum z jego dawnym mieszkaniem i pamiątkami, m.in. nartami, na których jeździł jeszcze jako kardynał. Kanonicza to przy okazji jedna z najładniejszych uliczek Starego Miasta, prowadząca prosto na Wawel.

Katedra Wawelska i krypta św. Leonarda

Dzień po święceniach, 2 listopada 1946 r., Wojtyła odprawił swoją pierwszą mszę w romańskiej krypcie św. Leonarda – w intencji zmarłych rodziców i brata. W katedrze przyjął w 1958 r. sakrę biskupią, a w 1964 r. odbył ingres jako arcybiskup krakowski. Kryptę zwiedza się w ramach biletu do katedry.

Bazylika św. Floriana

ul. Warszawska 1b

Pierwsza krakowska parafia Wojtyły – był tu wikariuszem w latach 1949–1951. Prowadził duszpasterstwo akademickie, koło ministrantów i pierwsze w Krakowie kursy dla narzeczonych; z grupy studentów, z którymi chodził w góry i spływał kajakami, wyrosło słynne „Środowisko”. Przed kościołem stoi pomnik papieża.

Kościół na Skałce

ul. Skałeczna 15

Miejsce męczeństwa św. Stanisława. Jako metropolita krakowski Wojtyła był gospodarzem i uczestnikiem corocznych procesji św. Stanisława z Wawelu na Skałkę. Jako papież przyjechał tu w 1979 r., w 900. rocznicę śmierci św. Stanisława.

Dębniki, Zakrzówek i Łagiewniki

Dom przy ul. Tynieckiej 10

ul. Tyniecka 10, Dębniki

Latem 1938 r. 18-letni Karol przeprowadził się tu z ojcem z Wadowic – zamieszkali w dwóch pokojach w kamienicy krewnych matki. Stąd w czasie okupacji chodził do pracy w kamieniołomie i w fabryce Solvay. Tu 18 lutego 1941 r., wracając z pracy, zastał zmarłego ojca – stracił wtedy ostatniego bliskiego członka rodziny. W dawnym mieszkaniu Wojtyłów działa oddział Muzeum Archidiecezjalnego, udostępniony do zwiedzania.

Kościół Salezjanów św. Stanisława Kostki

ul. Konfederacka 6, Dębniki

Parafia Wojtyły w latach 1938–1944, kilka minut pieszo od Tynieckiej. Tu 3 listopada 1946 r., dwa dni po święceniach, odprawił mszę prymicyjną dla swojej parafii. W kościele są pamiątki z tamtych lat.

Dom Jana Tyranowskiego

ul. Różana 11, Dębniki

W tej kamienicy obok kościoła Salezjanów mieszkał Jan Tyranowski – krawiec i świecki mistyk, który w czasie wojny prowadził dla młodych mężczyzn „Żywy Różaniec”. To on zapoznał Wojtyłę z pismami św. Jana od Krzyża i według samego papieża miał duży wpływ na jego decyzję o kapłaństwie. Na budynku jest tablica pamiątkowa.

Zakrzówek – dawny kamieniołom

Zakrzówek, Dębniki

Od jesieni 1940 r. Wojtyła pracował fizycznie w kamieniołomie na Zakrzówku – posada robotnika chroniła przed wywózką na roboty do Niemiec. Dziś zalany kamieniołom to popularne kąpielisko i park z turkusową wodą, a ślady dawnego wyrobiska są dobrze widoczne w skałach.

Dawne Zakłady Sodowe Solvay

ul. Zakopiańska 62, Borek Fałęcki

Po pracy w kamieniołomie na Zakrzówku Wojtyła pracował w oczyszczalni wody przy fabryce Solvay w Borku Fałęckim. Od 1942 r. łączył pracę fizyczną z nauką w tajnym seminarium duchownym. Przy ul. Zakopiańskiej 62 znajduje się dawny zakładowy dom kultury, siedziba Centrum Sztuki Współczesnej Solvay.

Sanktuarium Bożego Miłosierdzia

ul. Siostry Faustyny 3, Łagiewniki

W czasie okupacji, gdy pracował w pobliskich zakładach Solvay, Karol Wojtyła przychodził do tutejszej kaplicy klasztornej na modlitwę. Później jako papież beatyfikował i kanonizował s. Faustynę, a 17 sierpnia 2002 r. konsekrował nową bazylikę i zawierzył świat Bożemu Miłosierdziu. Z wieży widokowej przy bazylice widać panoramę Krakowa.

Centrum Jana Pawła II „Nie lękajcie się!”

ul. Totus Tuus 32, Łagiewniki

Sanktuarium św. Jana Pawła II zbudowane na terenie dawnych zakładów Solvay, kilkaset metrów od sanktuarium Bożego Miłosierdzia. W kościele znajdują się relikwie krwi papieża i płyta z jego pierwszego grobu w Watykanie, a w centrum – muzeum poświęcone jego życiu. Oba sanktuaria łatwo zwiedzić podczas jednej wizyty.

Nowa Huta i krakowskie klasztory

Arka Pana

ul. Obrońców Krzyża 1, Bieńczyce

Pierwszy kościół zbudowany dla mieszkańców powojennej Nowej Huty – dzielnicy, która miała być „miastem bez Boga”. Kardynał Wojtyła latami walczył z władzami o zgodę na budowę, 18 maja 1969 r. wmurował kamień węgielny z grobu św. Piotra, podarowany przez Pawła VI, a 15 maja 1977 r. konsekrował świątynię wzniesioną rękami wolontariuszy. Budynek w kształcie łodzi to dziś symbol oporu wobec komunizmu i jeden z najciekawszych kościołów XX wieku w Polsce.

Opactwo Cystersów w Mogile

ul. Klasztorna 11, Mogiła

Metropolita Wojtyła wielokrotnie modlił się przed słynnym krucyfiksem w tutejszym Sanktuarium Krzyża. To tu wygłosił ostatnie kazanie jako arcybiskup krakowski, tuż przed wyjazdem na konklawe w 1978 r. Wrócił już jako papież – 9 czerwca 1979 r. odprawił tu mszę dla mieszkańców Nowej Huty.

Klasztor Kamedułów na Bielanach

al. Konarowa 1, Bielany

Barokowy erem na Srebrnej Górze w Lesie Wolskim, gdzie Wojtyła jako ksiądz, biskup i kardynał wielokrotnie przyjeżdżał na modlitwę. Jako papież przyjechał tu niezapowiedzianie 19 sierpnia 2002 r., podczas ostatniej pielgrzymki do Polski. Warto pamiętać, że kobiety mogą wejść do kościoła tylko w wybrane dni w roku.

Opactwo Benedyktynów w Tyńcu

ul. Benedyktyńska 37, Tyniec

Najstarszy istniejący klasztor w Polsce, na skale nad Wisłą. Wojtyła często tu bywał – przed sakrą biskupią w 1958 r. odprawiał w Tyńcu rekolekcje, a w 1969 r. jako kardynał podniósł tyniecki przeorat do rangi opactwa. Ostatni raz przyjechał niespodziewanie w 2002 r. Do Tyńca można dopłynąć statkiem z centrum Krakowa lub dojechać rowerem wzdłuż Wisły.

Błonia i Cmentarz Rakowicki

Błonia i Kamień Papieski

al. 3 Maja, Krakowskie Błonia

Na Błoniach Jan Paweł II odprawiał największe msze w Krakowie: w 1979, 1983, 1987, 1997 i 2002 r. Tu 10 czerwca 1979 r. prosił, by Polacy przyjęli „dziedzictwo, któremu na imię Polska”, a w 2002 r. na ostatnią mszę przyszło około 2,5 mln osób. Pamiątką jest granitowy Kamień Papieski od strony al. 3 Maja – dobry punkt na spacer z centrum, 15 minut od Rynku.

Cmentarz Rakowicki – grób rodziny Wojtyłów

ul. Prandoty 1, kwatera wojskowa

W grobie w wojskowej części cmentarza spoczywają rodzice Karola – Emilia i Karol senior – oraz jego brat Edmund. Jako papież odwiedzał to miejsce podczas pielgrzymek do Krakowa. W 2020 r. rozpoczęły się procesy beatyfikacyjne rodziców Jana Pawła II.

Małopolska – wyjazdy z Krakowa

Wadowice – Dom Rodzinny Jana Pawła II

ul. Kościelna 7, Wadowice (ok. 50 km od Krakowa)

W tej kamienicy przy rynku 18 maja 1920 r. urodził się Karol Wojtyła i mieszkał tu do wyjazdu na studia w 1938 r. Dziś to nowoczesne muzeum biograficzne, którego sercem jest odtworzone mieszkanie Wojtyłów, a ekspozycja prowadzi przez całe życie papieża. Obok stoi bazylika Ofiarowania NMP z chrzcielnicą, przy której został ochrzczony 20 czerwca 1920 r. Po zwiedzaniu warto spróbować kremówki na rynku i przejść oznakowany Szlak Karola Wojtyły po mieście.

Wadowice – Klasztor Karmelitów „Na Górce”

ul. Karmelicka 22a, Wadowice

Mały Karol często przychodził tu z ojcem, także do spowiedzi, i to tu otrzymał swój pierwszy szkaplerz. W ołtarzu głównym umieszczono papieski pierścień, który Jan Paweł II podarował klasztorowi w 2003 r. To spokojniejsze miejsce niż rynek, 10 minut pieszo od Domu Rodzinnego.

Kalwaria Zebrzydowska

ul. Bernardyńska 46, Kalwaria Zebrzydowska (ok. 35 km od Krakowa)

Ulubione miejsce modlitwy Wojtyły – przychodził tu z ojcem od dzieciństwa, potem jako student, ksiądz i biskup, często sam, tak by nikt nie wiedział. Jako papież odwiedził sanktuarium dwukrotnie: w 1979 i 2002 r. Sanktuarium z dróżkami i ponad 40 kaplicami w lesie jest wpisane na listę UNESCO; Kalwarię łatwo połączyć z Wadowicami w jeden dzień.

Groń Jana Pawła II

Beskid Mały, 890 m n.p.m. (szlaki m.in. z Rzyk i z Wadowic)

Jedyny szczyt w Polsce nazwany imieniem papieża – dawniej Jaworzyna. Karol Wojtyła jako uczeń uczestniczył w szkolnych wycieczkach na ówczesną Jaworzynę i pobliski Leskowiec. Na szczycie stoi kaplica Matki Bożej Królowej Gór oraz pomnik Jana Pawła II, a w pobliżu znajduje się schronisko PTTK Leskowiec.

Czerna – Klasztor Karmelitów Bosych

Czerna, gm. Krzeszowice (ok. 35 km od Krakowa)

Karol Wojtyła dwukrotnie rozważał wstąpienie do karmelitów bosych. W czasie wojny przeszkodą był zamknięty nowicjat, a w 1945 r. zgody na zmianę drogi powołania nie udzielił mu arcybiskup Adam Stefan Sapieha. Klasztor z barokowym kościołem oraz pobliskie ruiny dawnego mostu, zwanego „Diabelskim”, można połączyć ze spacerem po Dolinie Eliaszówki.

Niegowić

Niegowić, gm. Gdów (ok. 35 km od Krakowa)

Pierwsza parafia księdza Wojtyły – był tu wikariuszem od lipca 1948 do sierpnia 1949 r., uczył religii w szkołach i chodził po kolędzie po okolicznych wsiach. Przy kościele Wniebowzięcia NMP stoi pomnik młodego wikarego, a z Niegowici zaczyna się papieski szlak do Łapanowa. Miejsce mało turystyczne, dla tych, którzy chcą zobaczyć, gdzie zaczynał.

Oświęcim – Auschwitz-Birkenau

Muzeum Auschwitz-Birkenau, Oświęcim (ok. 65 km od Krakowa)

Karol Wojtyła wielokrotnie przyjeżdżał tu jeszcze jako biskup i kardynał – schodził do celi śmierci o. Maksymiliana Kolbego i modlił się pod Ścianą Straceń. Jako papież 7 czerwca 1979 r. odprawił mszę na rampie w Birkenau, nazywając obóz „Golgotą naszych czasów”. Zwiedzanie wymaga rezerwacji wejścia z wyprzedzeniem.

Zakopane – Krzeptówki i Wielka Krokiew

ul. Krzeptówki 14, Zakopane (ok. 100 km od Krakowa)

Wojtyła kochał Tatry – chodził po nich i jeździł na nartach jako ksiądz, biskup i kardynał. Jako papież w 1997 r. odprawił mszę pod Wielką Krokwią, a następnego dnia konsekrował Sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej na Krzeptówkach, wzniesione jako wotum za ocalenie z zamachu w 1981 r. Przy sanktuarium jest papieski ołtarz i muzeum pamiątek.

Ludźmierz i Nowy Targ

Sanktuarium MB Ludźmierskiej, ul. Jana Pawła II 124, Ludźmierz

Jako kardynał Wojtyła często bywał w sanktuarium „Gaździny Podhala”. Jako papież w czerwcu 1979 r. odprawił mszę na lotnisku w pobliskim Nowym Targu, a 7 czerwca 1997 r. przyjechał do Ludźmierza na modlitwę różańcową z góralami. Miejsce dobrze łączy się z wyjazdem do Zakopanego.

Stary Sącz

ul. Papieska 10, Stary Sącz (ok. 100 km od Krakowa)

16 czerwca 1999 r. Jan Paweł II kanonizował tu św. Kingę, patronkę Starego Sącza, podczas mszy przy specjalnie wzniesionym ołtarzu. Ołtarz Papieski stoi do dziś na błoniach nad Popradem. Podczas pobytu w Starym Sączu warto odwiedzić także klasztor Klarysek, ufundowany przez św. Kingę.

Inne miejsca związane z Janem Pawłem II

Kościół św. Maksymiliana Marii Kolbego w Mistrzejowicach – os. Tysiąclecia 86. Karol Wojtyła wspierał powstającą parafię i odprawiał tu pasterkę pod gołym niebem. Jako papież 22 czerwca 1983 r. konsekrował wybudowany kościół.
Sanktuarium św. Brata Alberta – ul. Woronicza 10. Wojtyła odwiedzał mieszkające tutaj siostry albertynki, które opiekowały się również grobem jego rodziny. Jako papież w 1989 r. kanonizował założyciela zgromadzenia, Brata Alberta Chmielowskiego.
Kościół Redemptorystów – ul. Zamoyskiego 56. W czasie okupacji Karol Wojtyła często modlił się tutaj przed obrazem Matki Bożej Nieustającej Pomocy, znajdującym się w ołtarzu głównym.
Kościół św. Jadwigi Królowej – ul. Władysława Łokietka 60. Jan Paweł II odwiedził świątynię w 1997 r., podczas pielgrzymki, w czasie której kanonizował jej patronkę. Przed kościołem stoi krzyż z papieskiego ołtarza na Błoniach z 1979 r.
Kościół św. Józefa i klasztor Bernardynek – ul. Poselska 21. Karol Wojtyła często przychodził tu na modlitwę przed słynącym łaskami obrazem św. Józefa z małym Jezusem. To jedno z mniej znanych miejsc jego osobistej modlitwy w centrum Krakowa.
Dawny Dom Katolicki, dziś Filharmonia Krakowska – ul. Zwierzyniecka 1. W 1938 r. młody Karol Wojtyła wystąpił tutaj podczas wieczoru literackiego, czytając własne wiersze. Miejsce przypomina o jego poetyckich zainteresowaniach z czasów studiów polonistycznych.
Dom pod Lipkami – ul. Księcia Józefa. Wojtyła odwiedzał tutaj zaprzyjaźnioną rodzinę Szkockich, uczestniczył w wieczorach artystycznych i pobierał lekcje języka francuskiego. Dom wiąże się z jego młodzieńczymi zainteresowaniami literaturą i teatrem.
Kamienica przy ul. Felicjanek 10. Po śmierci ojca w 1941 r. Karol Wojtyła zamieszkał tu na kilka miesięcy u rodziny swojego przyjaciela ze studiów, Juliusza Kydryńskiego. Znalazł u nich wsparcie w trudnym okresie żałoby.
Dom przy ul. Szwedzkiej 12. W 1944 r., po potrąceniu przez niemiecką ciężarówkę, Wojtyła dochodził tutaj do zdrowia pod opieką zaprzyjaźnionej rodziny Szkockich. Irenę Szkocką nazywał „babcią”.
Pomnik Jana Pawła II w parku Strzeleckim – ul. Lubicz 16. Pomnik ufundowało Bractwo Kurkowe jako wyraz wdzięczności za spotkanie z papieżem w Watykanie. Rzeźbę przedstawiającą Jana Pawła II siedzącego w fotelu i udzielającego błogosławieństwa odsłonięto w 2000 r.
„Papieżówka” w dolinie Kamienicy – dojście od Rzek w Lubomierzu, Gorce. W tym skromnym drewnianym schronie robotników leśnych kardynał Karol Wojtyła przebywał w 1976 r. Miejsce przypomina o jego zamiłowaniu do gór, ciszy i modlitwy z dala od codziennych obowiązków.
Dom sióstr Urszulanek na Jaszczurówce w Zakopanem. Wojtyła wielokrotnie zatrzymywał się tutaj podczas zimowego wypoczynku, wyruszając na narty i piesze wycieczki. Jako papież odwiedził siostry ponownie 5 czerwca 1997 r.
Dawne Gimnazjum im. Marcina Wadowity w Wadowicach – ul. Mickiewicza 16. Karol Wojtyła uczył się tutaj w latach 1930–1938 i zdał maturę przed wyjazdem na studia do Krakowa. To ważny punkt szlaku poświęconego jego szkolnym latom.
Dawna „Mleczarnia Hygieniczna” w Wadowicach. Po śmierci matki Karol przychodził tutaj z ojcem na obiady. Dawna jadłodajnia przypomina o codziennym życiu Wojtyłów w rodzinnym mieście przyszłego papieża.
Dom Katolicki w Wadowicach. Młody Wojtyła występował na tutejszej scenie teatralnej. W 1936 r. grał hrabiego Henryka w „Nie-Boskiej komedii” Zygmunta Krasińskiego i współreżyserował przedstawienie.